اين معنى اجلّ مرتضى علم الهدى - قدّس اللَّه روحه العزيز - در مسائل خلاف و مسائل مفرد و كتاب الانتصار ( 1 ) كرده است و اين جا بيش از اين احتمال نكند چه خلاصه آن تطويل اين است و اللَّه ولىّ التوفيق . و قوله : * ( إِلَى الْكَعْبَيْنِ ) * ، بنزديك ما كعبين اين دو استخوان برآمده از پشت پاى باشد و محمّد بن الحسن صاحب ابى حنيفه موافقت كرد ما را در كعبين به ( 2 ) آن كه غسل گفت و بيشتر مفسّران و فقيهان كعبين را تفسير بر دو استخوان برآمده دادند مدوّر على جانبى القدم و دليل بر صحّت قول ما و ضعف اين قول آن است كه اگر چنين بودى الى الكعاب بايستى ( 3 ) براى آن كه هر مكلَّفى را دو پاى باشد و بر اين قول هر پاى را دو كعب بود ( 4 ) و چون جمع كنى چهار باشد و از چهار كنايت به لفظ جمع كنند . دگر آن كه چون مسح به دليل درست شد هر كه به مسح گفت ، گفت : كعب ( 5 ) اين باشد كه ما گفتيم ، و هر كه به غسل گفت ، گفت كعب آن است قول به مسح به آن كه كعب نه آن باشد كه ما گفتيم قولى باشد خارج اجماع . و ترتيب در وضو واجب است . بعضى اهل لغت و فقها ( 6 ) گفتند از ظاهر آيت براى آن كه واو ايجاب ترتيب كند ، ذكره الفرّاء و ابو عبيد ( 7 ) . امّا درست آن است كه به نصّى و شرعى دانسته‌ايم و در ظاهر آيت نيست براى آن كه واو فايده عطف و اشتراك ( 8 ) دوّم در حكم اوّل دهد امّا ترتيب و تعقيب از « فا » شناسند . دگر در طريقه بنا و آن آن است كه هر كس كه مسح گويد وجوب ترتيب گويد ، و هر كس كه وجوب ترتيب نگويد غسل گويد قول به اين بى آن مخالف اجماع باشد . دگر آن كه رسول - عليه السّلام - چون اعرابى را وضو مىآموخت وضو باز كرد و گفت : هذا وضوء لا يقبل اللَّه الصّلاة الَّا به ، و اجماع است كه رسول - عليه السّلام -

--> ( 1 ) . مر ذكر . ( 2 ) . آج ، لت : با . ( 3 ) . اساس : بائستى / بايستى . ( 4 ) . مر ، لت : باشد . ( 5 ) . مر : مسح . ( 6 ) . آج ، لب ، مر ، لت : فقيهان . ( 7 ) . تب ، مر : ابو عبيده . ( 8 ) . آج ، لب : اشراك .